<p><strong>Ondarea</strong></p>
Molinicos bi erreka-zulok, arroyo del Pardal eta arroyo de Fuente-Higuera errekek, osatutako haranaren ibilbidean eta elkargunean dago.
Horrek herrigunea aldapa handiko kale estuen sare bat bihurtzen du, mendiko giro atsegin eta lasai horretatik aldendu nahi ez dutela diruditenak.
Hego-ekialdeko hegalean peña Perico haitzak koroatua (herritarrentzat ikur den haitza), bi erreken elkargunean Molinicoseko alde zaharra garatzen da, bi eremu nagusitan: goikoa eta behekoa, amildegi ikusgarri batek bereizita.
Eremu batean zein bestean, erreken emaria lanerako profitatzen zuten hainbat molinos (errota) eraiki ziren.
Udal-mugartea, Molinicos herriaz gain, bere auzoek, batzuk jada hutsik daudenek, eta sakabanatutako kortijo eta baserriek osatzen dute: Los Alejos, Alfera, Las Ánimas, Cañada Morote, Cañada Provencio, Los Collados, Fuente-Higuera, Las Hoyas, Mesones, El Pardal, Pinilla, Torre-Pedro, Vegallera, El Morcillar, Las Huertas…
Molinicos herriak ez du kanpora begira bere hirigintza-errealitatea erakusten, bere topografia berezia baliatzen baitu haran batean ezkutatzeko.
Gertakari historikoek, ingurune fisikoak eta herriko jarduera nagusiek etxebizitza eta trazadura baldintzatu zituzten.
Hau hiru ardatz longitudinal paralelotan antolatzen da, eskailerekin edo kaleekin bat egiten dutenak eta labirinto itxura ematen diotenak.
Bi arkitektura mota nabarmendu daitezke:
Herriaren baja (beheko) aldea, zaharrena, 60ko hamarkada aurreko eraikuntzekin. Fatxadek zuritutako horma-atal handiak osatzen dituzte, eta horien gainean burdin sare beltzak, egurrezko ate lintreldunak patio eta korta handiekin nabarmentzen dira; horiek etxebizitzaren parte dira, eta batzuetan oiloak bezalako animaliak aurki daitezke, familia bakoitzaren berezko jarduera gogoraraziz.
Herriaren zati hau arroyo (erreka) inguruan dago, eta horrek justifikatzen du etxebizitzei erantsitako errotak egotea.
Azpimarratzekoa da zati honetan biztanlerik zaharrena bizi dela.
Goiko edo alta aldea, gehienbat gazteak bizi direna, arazo estetikoak sortzen ditu.
Karea alde batera utzi eta material modernoagoekin ordezkatzen da, hiri-itxura gaurkotuagoa lortu nahian.
Nolanahi ere, gune honek bere topografiatik eratorritako xarma du.
Arraroa da solairu bakarreko etxeak aurkitzea, lurra oso malkartsua denez garapen bertikala aprobetxatzen baita.
Egitura, beraz, mailakatutako eraikuntzari dagokio; bitxia da etxebizitza batera bi solairu desberdinetatik sartu ahal izatea, altuera desberdinean dauden bi kaletatik.



